Lale Yetiştiriciliği

Lale Nedir ? Lale Yetiştiriciliği

Lale (Tulipa) çok yıllık, soğanlı ve otsu bir bitkidir. Lale soğanları iki ile altı etli pul şeklinde yapraklarının tabanda birleşmesinden oluşmuştur. Kökler soğan tabanından çıkar. Gözler pulların iç tabanında veya tunik iç kısmında bulunur. Genellikle pul başına bir adet tomurcuk bulunur. Soğan üzerindeki kabuk derimsi veya zar biçimindedir. Kabuğun iç kısmı sık veya seyrek tüylü veya çıplaktır. Bu özellikler Tulipa türlerinin tayininde önemli bir değer taşır. çiçekler, bir sap üzerinde, 1-4 tane çiçek örtüsü 6 parçalı, serbest, sarı, kırmızı veya beyaz renkli. Her bir parçanın dip kısmında, genellikle esmer renkli olan, bir leke bulunur. Erkek organlar 6 tane. Filamentlerin dip kısımlan bazı türlerde şişkin ve tüylüdür. Bu özelliğe göre Lale türleri iki büyük gruba ayrılır.
— Seksiyon Eriostemones: Filamentlerin dip kısımları şişkin ve tüylü.
— Seksiyon Leiostemones: Filamentleri şişkin ve tüylü değil.
Günümüzde bahçece süslemelerinde kullanılan lale türleri genellikle Leiostemones grubuna aittir. Bu grupta yaklaşık 30 tür bulunmaktadır.
Doğada yetişen tür sayısı 125 kadardır. Bunların 2/3’ü Orta Asya’da bulunduğu için Orta Asya lalenin Anavatanı sayılır. Bu 125 türün birkaç türü ticari olarak yetiştirilmektedir. Doğal olarak lale, ağırlıkla Orta Asya’da bulunmaktadır. Lalenin yayılış alanı Tien-Shen ve Pamir Ala’dan kuzey, kuzey doğu (Sibirya – Moğolistan, Çin) güneyde Kaşmir-Hindistan-Batıya doğru Afganistan, İran, Kafkasya ve Türkiye’dir. 15 kadar lâle türü ülkemizde doğal olarak yetişiyor.
Lale soğanları iki ile altı etli pul şeklinde yapraklarının tabanda birleşmesinden oluşmuştur. Kökler soğan tabanından çıkar. Normal de lale soğanının kökleri non controctile(kısa değil) dallanmaz, kök saçak oluşturmaz. Gözler pulların iç tabanında veya tunik iç kısmında bulunur. Genellikle pul başına bir adet tomurcuk bulunur. Eğer soğan küçük çaplı yani vegetatif dönemde ise sadece bir göz oluşur.

Apikal gözün sürmesiyle ciçek veren bir soğan 3 ile 5 yaprak oluşur. Çiçek sapının üst kısmında bir tanedir. Bazı lale türlerinde örneğin Tulipa Proestons birden fazla çiçek oluşur. Çiçeğin içindeki organlar 3 karpelli dişi organı, iki sıralı halka şeklinde, 3 erkek organı, 3 petaldan oluşur. Polen eylül ayında oluşmaya başlar. tetrad durumu geç eylülde oluştuğu gözlenebilir. Dişi organda mayoz bölünmesi ilkbaharda oluşur. Meyve üç odalı, her odasında 200 ile 300 adet düz üçgensel ve yassı şekilde tohum bulunur. Meyve kısa veya uzun şekilli bir kapsüldür.
Renk, büyüklük ve çiçek formunda büyük bir farklılık bulunmaktadır. 6 petal yaprağından fazla çiçek yaprağıyla katmerli lale çeşitleri de bulunmaktadır. Çiçeğin katmerli olması durumunda üreme organlarında az çok anormallikler bulunur.
Günümüzde kesme çiçekçilikte, saksılı ve bahçelerde (peyzaj alanlarında) kullanılır. Laleler, Yüzlerce çeşidiyle en fazla üretilen soğanlı bitkilerin başında gelen lale, 1980 li yıllardan sonra yapay ıslah çalışmalarıyla elde edilmiş yüzlerce çeşidi bulunmaktadır. Yüzlerce çeşidiyle her türlü iklim koşullarında yetişen lale çeşidi bulmak mümkündür.
Rahat anlaşılması ve kullanım kolaylığı açısından lâleler pek çok değişik gruplandırmaya tabi tutulmuşlar. İngiliz Kraliyet Bahçecilik Derneği (Royal Hortıcultural Society) lâleleri 23 ayrı gruba ayırmış. Hollandalıların tasnifi ise 45 ayrı gruptan oluşuyor. Kolay anlaşılabilmesi için sanıyorum şimdilik tablolardaki sınıflama bizim için yeterli olacaktır. Büyük bir ciddiyetle, çok büyük bütçeler ayrılarak, bilimsel bir şekilde yapılan araştırmalarla her sene yeni yeni lâle varyeteleri elde ediliyor ve bunlar 10.000 civarında olan eskilerinin arasına katılıyorlar.
Laleler botanik orijinlerine, çiçek morfolojisine, çiçeklenme zamanına göre sınıflandırılır. Bu sınıflandırma yapaydır ve değiştirilebilir. Sınıflandırmaya göre 23 kesme çiçek olarak kullanılmaktadır. Üretilen lale soğanlarının %93’ü kesme çiçek üretiminde kullanılır. Diğer ülkelerde üretilen soğanların çoğu peyzaj, dış mekanlarda kullanılmaktadır.

Lale Bitkisinin Yaşam Döngüsü

Lale bitkisinin yaşam döngüsü genel olarak 3 temel bölüme ayrılır.
Sonbaharda soğanlar toprağa dikilir. Toprak sıcaklığı kök gelişimi için uygun sıcaklığa düştükten sonra hızlı bir şekilde kök gelişmesi başlar. Böylece gelişme süreci başlar. Kök gelişimiyle birlikte sürgün gelişmesi başlar. Sürgün gelişmesi yavaş olup, kış boyunca devam eder.
Erken ilkbaharda sıcaklığın yükselmesiyle sürgün gelişmesi hızla yükselmeye başlar. Bu gelişme dönemi çiçek oluşuncaya kadar devam eder. Lale soğanı çiçek verecek kadar büyük değilse gelişme yaprak oluşumuyla son bulur. Çiçeklenmeden sonra hızlı bir şekilde yavru soğanların oluşması süreci başlar.
İlkbaharın sonunda bitkinin üst aksamı korumaya başlar yavru soğanlar gelişmesini tamamlar. Bu düzenin sonunda soğanlar dormansi durumuna geçer. Bu dönemde tomurcukta farklılaşma görülür.
Lalenin yaşam döngüsü; organların büyümesi, gelişmesi ve yaşlanması şeklinde karakterize edilebilir. Bu döngüyü etkileyen dört faktör bulunmaktadır: Sıcaklık, ışık ve nem dır

Yorumlar

Yeni yorum gönder

  • Web sayfası ve e-posta adresleri otomatik olarak bağlantıya çevrilir.
  • İzin verilen HTML etiketleri: <a> <em> <strong> <cite> <code> <img> <b> <ul> <ol> <li> <dl> <dt> <dd>
  • Satır ve paragraflar otomatik olarak bölünürler.

Biçimleme seçenekleri hakkında daha fazla bilgi

CAPTCHA
This question is for testing whether you are a human visitor and to prevent automated spam submissions.
Image CAPTCHA
Enter the characters shown in the image.

Son yorumlar