Susam (Tarımı) Yetiştiriciliği

Susam bitkisi kazık köklü bir bitkidir. Toprak ve yetiştirme şartlarına göre kazık kök, 1,0-1,5 m derinlere kadar inebilmektedir.Susamda bitki boyu, çeşide ve çevre şartlarına bağlı olarak 40–300 cm arasında değişmektedir. Ortalama bitki boyu 60–120 cm’dir.Saplar, yassı ve köşelidir. Sap; iki karpelli alt türlerine giren çeşitlerde dört köşeli olup basit dikdörtgen şeklinde, dört karpelli alttürüne giren çeşitlerde ise 6 veya 8 köşeli ve kare şeklindedir. Saplar, genellikle koyu yeşil renktedir ve üzeri çıplak veya tüylüdür.Yapraklar, boğumlardan çıkar ve sap üzerinde alt kısımlarında karşılıklı, üst boğumlarda ½ almaşıklı çıkar. Yaprakların şekilleri değişiktir. Aynı bitkide dahi değişik
yapraklar olabilir. Alt boğumlarda büyük ve geniş, üst boğumlarda dar ve uzundur. Yaprakların kenarları dişli veya düz olabilir. Genel olarak alt yaprakların sapı uzun, üst yaprakların sapı kısadır.

Türkiye’de üretilmekte olan susamların % 90’dan fazlasının sapları tüylüdür. %95’ten fazlası ise çok dallanmaktadır.
Susam, dallanan bir bitkidir. Ekim sıklığına göre dal sayısı artar veya azalır. Sık ekimde az dallanma, seyrek ekimde ise fazla dallanma görülür.
Dallar yaprakların koltuklarından çıkar. Dallar, sapın alt ve köşeli kısımlarında karşılıklı, üstte sapın yassılaşmış kısımlarında ½ gibi almaşıklı olarak teşekkül etmektedir.

Susam, insan tarafından ilk olarak tanınan ve kültüre alınan bitkilerden biridir.Susam, yüksek sıcaklık ve ışık isteği nedeniyle dünyanın tropik, subtropik bölgeleri ile ılıman iklim kuşağının sıcak bölgelerinde yetiştirilen tek yıllık bir yağ bitkisidir.

Susam meyveleri kapsül şeklindedir. Bundan dolayı susam meyvesine kapsül denir.Kapsüller, yaprak koltuklarından teşekkül eder. Kapsül sayısı, bitki başına 60-200 adet arasında değişmektedir.
Kapsülün çatlayıp ayrılan kısımlarına karpel adı verilir. Karpeller iki gözlü olup birbirlerinden yalancı bir zarla ayrılır. Susam bitkisinde oluşan kapsüller, tür özelliğine göre iki veya dört karpellidir. İki karpelli susamlarda, her karpelden birer yalancı bölme birbirinden ayrıldığından dört göz, dört karpellilerde ise sekiz göz bulunur.
Susam tohumları küçüktür. Tohumlar, oval ve sivri uçludur. Tohumlar bu bölmeler içinde üst üste dizilmiş hâlde bulunur. Kenarlarında iki, orta kısmında bir çizgi vardır. 1000 tohum ağırlığı 2,5-5,0 g’dır. Tohum rengi; beyaz, krem, sarı, kahverengi ve siyah olabilmektedir. Susamın en önemli kısmı tohumlarıdır. Tohumlar, besin unsurlarınca oldukça zengindir. Susam tohumu % 40-60 yağ ihtiva eder. Ülkemizde yetiştirilen çeşitlerin tohumlarında yağ oranı yüksektir. Yağ oranları % 53 ile 61.9 arasında değişmektedir.Rengi beyaz olan tohumlarda, renklilere kıyasla protein oranı az, yağ oranı yüksektir.
Susam, tohumlarında % 50 – 60 yağ ve % 25 protein bulunduran bir yağ bitkisidir.Tohumları kavrulup çerez olarak kullanılır. Susam küspesi protein ve vitaminler bakımından oldukça zengindir.Susam yağı, yemeklik bir yağ olmasına karşın kullanımı ekonomik olmadığı için ülkemizde bitkisel yağ olarak tüketimi sınırlıdır. Yazlık bir yağ bitkisi olan susam, yemeklik yağ sanayinde kullanımından ziyade tahin ve tahin helvası üretiminde ve kuru pasta, simitgibi unlu gıdaların imalatında kullanılmaktadır.Ayrıca kozmetik sanayinde ve sabun yapımında kullanılmaktadır. Küspesi kaliteli bir hayvan yemidir ve mısır unundan yapılan ekmeğe katkı maddesi şeklinde ilave edilerek insan gıdası olarak da kullanılmaktadır. Ana ürün tarımında olduğu kadar ikinci ürün tarımında da yer alan susam, yetişme süresinin kısalığı nedeni ile her kültür bitkisi ile ekim nöbetine girer. Bu da susam tarımını daha cazip hâle getirmektedir. Ülkemizde susam tarımı en fazla Şanlıurfa’da yapılmakta, bunu Muğla, Antalya ve Adıyaman illeri takip etmektedir.

Yorumlar

Yeni yorum gönder

  • Web sayfası ve e-posta adresleri otomatik olarak bağlantıya çevrilir.
  • İzin verilen HTML etiketleri: <a> <em> <strong> <cite> <code> <img> <b> <ul> <ol> <li> <dl> <dt> <dd>
  • Satır ve paragraflar otomatik olarak bölünürler.

Biçimleme seçenekleri hakkında daha fazla bilgi

CAPTCHA
This question is for testing whether you are a human visitor and to prevent automated spam submissions.
Image CAPTCHA
Enter the characters shown in the image.

Son yorumlar